Geschreven door Roel Schutten
Meer weten over deze case?
Handreiking voor plaatsgebonden maatwerk voor blijvende agrarische ondernemers
Provincie Limburg en Limburgse Land- en Tuinbouw Bond
In opdracht van de Provincie Limburg en de Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB), ontwikkelden we een handreiking voor boeren en tuinders die verder willen met toekomstgerichte ontwikkelingsplannen, maar vastlopen op ‘grond, geld en/of gunning’.
De uitdaging: hoe kan het wél?
Er is veel aandacht voor agrarische ondernemers die stoppen. Provincie Limburg en de LTTB willen dat ook blijvende agrarische ondernemers in staat gesteld worden toekomstige ondernemersplannen met maatschappelijke meerwaarde kunnen gaan realiseren. Toekomstplan met aandacht voor natuur, landschap, bodem, water, energie of omgeving. Juist zij lopen in de praktijk vaak vast op grond, geld of gunning. Terwijl hun plannen wél kunnen bijdragen aan de vastgestelde gebiedsplannen of omgevingsvisies.
Hoe doorbreek je dat patroon? Hoe maak goed onderbouwde bedrijfsplannen mogelijk die niet in de bestaande regels passen? Samen met de Provincie Limburg, LLTB, Rabobank, LAJK ontwikkelden we een handreiking voor een nieuwe aanpak: De Agrarische Blijversaanpak Limburg.
“Voor goede ideeën moet altijd ruimte zijn. Generiek beleid schiet daarin per definitie te kort óf zijn doel voorbij. Goed onderbouwd maatwerk op basis van doelsturing is de enige weg naar breed gedragen en werkbare oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Dat we voor deze Blijversaanpak onder meer de provincie als partner vinden, geeft hoop voor de toekomst. Dat hebben boeren en tuinders én alle Limburgers keihard nodig.”
– Thijs Rompelberg, Voorzitter LLTB
Van remmende regels naar mogelijkheden door maatwerk
De Agrarische Blijversaanpak Limburg (ABL) is een praktische handreiking voor agrarische ondernemers, overheden, banken en alle benodigde partners voor deze maatwerk-aanpak. Met heldere processtappen, duidelijke rollen en gezamenlijke beoordelingscriteria. Het vertrekpunt is het toekomstperspectief van de ondernemer en de bepaling van de maatschappelijke waarde van het plan.
Door de struikelblokken in grond, geld en gunning in kaart te brengen, en samen met betrokkenen te verkennen: ‘hoe kan het wel?’, ontstaat ruimte om integraal naar het plan en de omgeving te kijken. Dit moet uiteindelijk leiden tot een breed gedragen ondernemersplan, waarmee de blijver weer aan zet is. Bottom-up.
Daarmee ontstaat ruimte voor maatwerk en voor plannen die op papier misschien ‘afwijken’, maar in de praktijk juíst bijdragen aan gestelde doelen in het gebied.
Onze aanpak: co-creatie, structuur en vertaling
Het proces om te komen tot deze Handreiking was gebaseerd op drie hoofdlijnen:
- Proces: Co-creatie met 25+ partners
Onze eigen expertise, ingebracht door Martin Scholten en Roel Schutten, is verder aangescherpt en verdiept door intensief samen op te trekken met Provincie Limburg, LLTB, Rabobank en LAJK. Daarnaast zijn we in gesprek gegaan met partijen die – als het gaat om grond, geld en gunning – kunnen bijdragen aan het blijversperspectief. Denk aan gemeenten, waterschappen, terrein beherende organisaties en pensioenfondsen.. Zo ontstond draagvlak en draagkracht voor deze aanpak. - Inhoud: Heldere methodiek
Op basis van onze expertise en de verkregen informatie, inzichten en opvattingen ontwierpen we een zestal processtappen die de kern van deze aanpak vormt. Dit inclusief een organisatiemodel (bureau, case teams, toezicht) en een gedragscode met normen, waarden en regels. Alles gericht op samenwerking, transparantie en vertrouwen. - Vorm: Creatieve vertaling
We zorgden voor de redactie, tone of voice, structuur en vormgeving van de handreiking. Ook gedurende het proces bijvoorbeeld tijdens het LLTB-Jaarcongres in 2024, zodat deze uitnodigt tot gebruik en toepasbaar is voor beleidsmakers én ondernemers.
“Het perspectief voor blijvende boeren moet minstens zo scherp zijn als voor stoppers. Deze aanpak maakt dat mogelijk.”
– Jasper Kuntzelaers, Gedeputeerde Landbouw, Provincie Limburg
Het resultaat: een stevig fundament
De handreiking is inmiddels gepubliceerd en gaat in 5 verschillende Limburgse gebieden toegepast worden. In concrete casussen wordt de werkwijze getest, waar nodig aangescherpt en verder ingebed in het beleid. Zo groeit de aanpak uit tot een motor voor toekomstgerichte landbouw, geworteld in vertrouwen, samenwerking en gebiedskennis.
De Blijversaanpak is een moedig initiatief vanuit Provincie Limburg en LLTB in een tijd dat alle aandacht vooral naar stoppers en krimp van de sector leek uit te gaan. En daarmee voor Imagro ook een uitdagende opdracht. Geleidelijk aan groeide het vertrouwen in het eindresultaat. Niet in de laatste plaats doordat veel stakeholders niet alleen de huidige impasse herkenden, maar ook meegenomen werden in de ‘hoe kan het wel-vraag’. Dat is misschien wel de grootste winst. De uitgesproken bereidheid om samen tot maatwerkoplossingen te komen die goed zijn voor ondernemer en omgeving voorbij de tegenstellingen en polarisatie”.
- Roel Schutten, Imagro
