Van een breed gedragen toekomstperspectief naar een ondernemersgedreven samenwerkingsmodel mét impact
Greenport Zuidoost-Nederland
Samenwerken tussen tuinders, overheden, ketenpartners en kennisinstellingen aan de toekomst van de tuinbouw in Limburg en Oost-Brabant klinkt logisch. Totdat je met 150 verschillende partijen aan tafel zit, elk met hun eigen belangen, verspreid over twee provincies. Dan ontdek je dat het organiseren van zo’n samenwerking net zo complex is als de inhoudelijke uitdaging zelf. Hoe bouw je aan een netwerk dat ook nog eens doorpakt, en resultaten boekt die je in je eentje nooit had bereikt? Voor Greenport Zuidoost-Nederland mochten wij dit intensieve traject van start tot finish begeleiden.
Steeds vaker wordt Imagro gevraagd door uiteenlopende partijen om complexe samenwerkingen te begeleiden. Grote transitieopgaven in ons voedselsysteem los je simpelweg niet alleen op. Maar hoe voorkom je dat een coalitie van 150 partijen verzandt in polderen en eindeloos vergaderen? Door een visie niet als eindpunt te zien, maar als startschot. Een plan krijgt pas waarde als de sector er in de praktijk mee aan de slag gaat. Daarom stonden vanaf dag één twee uitgangspunten centraal:
- Kijk naar hoe de praktijk werkt, niet naar de regeltjes: We bekeken het tuinbouwcluster niet als een lijstje losse bedrijven en instellingen, maar als één groot, samenhangend netwerk. Van tuinders en toeleveranciers tot overheden en kennisinstellingen; zij geven samen het toekomstperspectief van het tuinbouwcluster vorm. Gemeente- of provinciegrenzen waren in dit traject ondergeschikt aan hoe de economie en de maatschappij in de praktijk werken. Dit maakte het proces aan tafel complexer, maar de kans op echt resultaat vele malen groter.
- Draagvlak als harde succesfactor: Een prachtig visiedocument verliest zijn waarde als het daarna in een la verdwijnt. Het creëren van betrokkenheid bij de mensen die het werk moeten gaan doen, was voor ons dan ook minstens zo belangrijk als de inhoud van het uiteindelijke document.
De resultaten in het kort:
- Eén gedragen koers: Het toekomstperspectief voor het tuinbouwcluster in Limburg en Oost-Brabant is tot stand gekomen met de inbreng van 150 betrokkenen.
- Een handtekening onder de toekomst: 14 sleutelpartijen zetten hun handtekening onder het visiedocument met een officiële intentieverklaring om samen de schouders eronder te zetten om van visie naar actie te komen.
- Samenwerkingsmodel operationeel: Er staat een helder samenwerkingsmodel voor de sturing en uitvoering van Greenport Zuidoost-Nederland, gebaseerd op vijf scherpe uitgangspunten uit het toekomstperspectief.
- Een nieuw gezicht en platform: De complete positionering, de huisstijl en het online communicatieplatform zijn in april 2026 gelanceerd tijdens de opening van Kom in de Kas in Horst.
Onze aanpak
Balans tussen de 3 elementen
Om te voorkomen dat de samenwerking zou stranden in mooie plannen op papier, zorgden we voor een scherp evenwicht tussen drie onmisbare elementen voor eigenaarschap:
- De Inhoud: Starten bij een gedeeld urgentiebesef. Zonder duidelijke noodzaak is er geen richting.
- Kernwaarden: Verder kijken dan alleen de formele overlegstructuur. Het vooraf afspreken van basisregels en kernwaarden, zoals eigenaarschap of ondernemersgedreven, dat geeft houvast wanneer het proces ingewikkeld wordt.
- De omgeving betrekken: Niet alleen kijken naar wie er direct aan tafel zit, maar juist oog hebben voor de mensen die niet direct deelnemen; de collega’s, achterban, andere stakeholders, zij kunnen de samenwerking maken of breken.
De koers bepalen
Rondom vijf centrale thema's, Energie, Ruimte, Arbeidsmarkt, Ondernemerschap & innovatie, en Plantgezondheid, werd een open, participatief proces ingericht. In verschillende sessies brachten 150 personen samen de kansen en uitdagingen in kaart en formuleerden zij ambities voor de toekomst van het tuinbouwcluster.
Dit proces werd begeleid door een breed samengestelde stuurgroep van 14 organisaties uit Limburg en Oostelijk Brabant. Een werkgroep van professionals vanuit 6 kernpartners schreef, onder begeleiding van Imagro, het uiteindelijke rapport "Toekomstperspectief Tuinbouwketen Limburg+".
Imagro ontwierp de werkvormen voor de sessies, zat de bijeenkomsten voor en bewaakte de resultaatgerichtheid. Vervolgens vertaalden we de enorme hoeveelheid input naar een helder en visueel eindrapport. Door tussenstappen strak in woord en beeld vast te leggen, hielden we de vaart erin.
Van draagvlak naar draagkracht
De brede betrokkenheid bij het opstellen van het toekomstperspectief zorgde voor een natuurlijke roep om actie. Het rapport mocht geen eindpunt zijn, maar moest het startpunt vormen voor een samenwerking met eigenaarschap en regie. De slogan werd dan ook: Nu doorpakken. De veertien stuurgroeppartijen tekenden een intentieverklaring om samen een nieuwe clustersamenwerking op te bouwen. De stap van draagvlak naar draagkracht was gezet.
Het bouwen van het samenwerkingsmodel
Bouwen doe je op een stevig fundament. Wij namen het voortouw in het verkennen van verschillende organisatiemodellen. De kernvraag was niet wat theoretisch het beste model was, maar wat in deze specifieke praktijk zou werken en of men zich bewust was van de kwetsbaarheden. Dit leidde tot een compact, visueel beslisdocument en uiteindelijk tot de oprichting van de Stichting Greenport Zuidoost-Nederland.
Hierbij golden drie uitgangspunten:
- De samenwerking wordt opgebouwd op de schaal van het tuinbouwecosysteem, niet langs bestuurlijke grenzen.
- De samenwerking krijgt een ondernemersgedreven karakter
- Meedoen betekent ook een meerjarige financiële bijdrage leveren.
Het netwerk een gezicht geven
Een nieuwe club heeft een helder verhaal en een herkenbare uitstraling nodig. Nadat de betrokken partijen zelf de formele oprichting, bemensing en financiering regelden, begeleidden we de positionering en de communicatiestrategie. We ontwikkelden het narratief, ontwierpen de complete huisstijl (inclusief logo) en bouwden de website die nu fungeert als het centrale platform voor de clustersamenwerking.
Mensen zelf in beweging brengen
"Wij geloven bij Imagro niet in de externe expert die van buitenaf komt vertellen hoe het moet. Onze aanpak is er altijd op gericht om mensen zelf te laten ontdekken en keuzes te laten maken. Zonder eigenaarschap is iedere samenwerking gedoemd te mislukken."
"Het mooiste moment van dit project? Toen de leden van de kopgroep in de eindfase zélf het stuur overnamen om hun eigen achterban te overtuigen. Dát is de verschuiving van extern advies naar echt samen verantwoordelijk zijn en persoonlijk leiderschap te tonen. Er staat nu een krachtig netwerk in de steigers dat door de betrokkenen wordt ervaren als iets wat ze écht zelf hebben gebouwd. Want iets wat je samen maakt, daar ben je zuinig op." - Roel Schutten
In onderstaande video vertelt Roel Schutten (Directeur Ecosystemen) meer over zijn werk en het proces achter Greenport Zuidoost-Nederland.
Ook van draagvlak naar draagkracht?
Heb jij binnen jouw sector, netwerk of regio ook te maken met een grote uitdaging waar je beweging in wilt krijgen? Neem contact op met Roel om te sparren over een aanpak die wél leidt tot uitvoering en resultaat.
