door Paulus Blom

Waarom gemeenten naar burgers luisteren…

Bij veel gemeenten is één van de eerste taken die de nieuwe gemeenteraad na maart wacht het bepalen wanneer (burger)participatie ‘verplicht’ is. Dit in verband met invoering van de Omgevingswet. Dit is best bijzonder. Zou participatie niet altijd vanzelfsprekend moeten zijn? Zelfs, of juist, wanneer het om kleine initiatieven gaat? Een nieuwe schuur bij je buurman kan immers effect hebben op jouw lichtinval en daarmee je woonplezier. Zoiets laat zich naar mijn idee niet in een ‘lijstje’ vangen.

Een paar jaar geleden schreef ik al samen met Rob Janssen een boekje over bewonersparticipatie met de prikkelende titel: ‘Waarom gemeenten niet naar burgers luisteren’. Dit bovenstaande voorbeeld bewijst maar weer: het thema is nog steeds actueel!

De kern van het boek is dat iedereen weet dat bewoners tijdig betrokken moeten worden bij (gemeentelijke) plannen, maar dit (vaak) toch niet gebeurt. De oorzaak: gewoonten, macht willen behouden, de regie niet kunnen loslaten. Stel je voor dat anders omgaan met burgers tot andere plannen leidt?! De noodzaak om te veranderen werd toentertijd niet gevoeld, wat reden gaf tot het schrijven van het boek. Maar hoe hangt de vlag er nu bij?

Op 1 oktober a.s. of 1 januari 2023 is de Omgevingswet, inmiddels nog ouder dan mijn boek, van kracht. Dit betekent dat de gemeente zelf de regie heeft over hoe zij de leefomgeving wil inrichten, ontwikkelen en beschermen. De gemeente bepaalt dus ook in welke mate de burger actief betrokken wordt, of participeert, in besluitvorming.

Zullen gemeenten nu wel naar burgers gaan luisteren? Ik ben optimistisch. Gemeenten zullen er zeker wel op toezien dat initiatiefnemers in gesprek gaan met bewoners die gevolgen van hun plan ondervinden. Dit zal een randvoorwaarde voor het plan moeten zijn. Een normale procedure moet immers binnen 8 weken zijn afgerond. De participatie moet daarom ‘aan de voorkant’ goed geregeld zijn om het proces te versoepelen en vertraging te voorkomen. Je hebt als gemeente geen tijd voor discussie achteraf… Dit geldt niet alleen bij grote plannen, maar ook voor kleine. Want inwoners worden steeds mondiger. Ze vragen er zelf aandacht voor. Mijn inschatting is dat dit in de meeste gemeenten dikgedrukt in het coalitieakkoord zal staan: ‘Wij gaan naar de burgers luisteren!’

Niet alleen gemeenten, maar ook ondernemers zijn nu aan zet. Was het ‘vroeger’ de gemeente die met een plan onder de arm de wijk in ging; nu ligt de bal bij de initiatiefnemer. Dit is vaak een projectontwikkelaar, aannemersbedrijf, architectenbureau of een combinatie daarvan. Voor zo’n organisatie een stevige opgave! Bij een digitale informatiebijeenkomst in Oirschot viel mij pas nog op hoeveel argwaan er is vanuit bewoners bij zulke initiatieven. Deze organisaties hebben in hun ogen weinig maatschappelijke betrokkenheid, weinig voeling met de omgeving en zijn alleen maar gericht op winst. Het zal ook voor deze initiatiefnemers nog een hoop inzet vragen om de participatie op een goede manier, in de geest van de Omgevingswet, uit te voeren. Mijn inschatting is dat ze daar zeker toe bereid zijn. Dat participatie bij planontwikkeling in het vervolg door meer partijen wordt opgepakt zie ik dan ook alleen maar als iets goeds. Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder.

Geschreven door Paulus Blom:

Deel dit bericht

Meld je aan voor onze I-mailing

In onze I-mailing houden we je periodiek op de hoogte van de laatste ontwikkelingen bij Imagro. Nieuwe projecten, inspirerende blogs, openstaande vacatures én andere leuke weetjes. Vul je gegevens in wanneer je de I-mailing wil ontvangen.