Column: De vraag achter de vraag

21 februari 2013

“Hoe moeilijker een probleem, des te groter de neiging om er een ingewikkelde oplossing voor te zoeken." Deze stelling hoorde ik onlangs op een congres waar de snel veranderende wereld van de lokale overheden centraal stond. Een stelling die bleef nadreunen in mijn hoofd. 

Een stelling ook die mij doet denken aan de ingewikkelde plannen, groots opgetuigde overlegstructuren en het woud aan deelprojectplannen waarvoor de ambitie bestaat deze op enig moment te ‘zwaluwstaarten’.

Grappig eigenlijk hoe gewoon die dingen voelen, totdat iemand heel treffend de vinger op de zere plek legt: ‘We maken het vaak ingewikkelder dan nodig’. Ik stelde mezelf dan ook de vraag of ik onlangs toch niet een manier had gevonden om eens een keer niet in die valkuil te stappen.  En ja, achteraf bezien had ik die. Heel toevallig eigenlijk.

De vraag...

Een opdrachtgever vroeg mij zijn toekomstvisie op welzijn, zorg en werk te redigeren en aantrekkelijk vorm te geven, zodat het helder en toegankelijk werd voor bespreking in de gemeenteraad. In plaats van direct met deze vraag aan de slag te gaan raakte ik in discussie met een van onze art directors. ‘Wat is nou het precieze doel van die redactieslag en die illustraties?’ Een terechte vraag, zo bleek. Het ging niet zozeer om het prettig leesbaar maken van een document. Het ging om het levend en tastbaar maken van een abstract toekomstplaatje. Hoe voorkom je dat een raad dadelijk "ja" tegen een voorstel zegt, zonder goed de gevolgen te kunnen doorgronden? Dat bleek de vraag achter de vraag.

... achter de vraag

We hebben toen een zijstap gezet en een ‘ander product’ opgeleverd dan aanvankelijk gevraagd. Samen met de opdrachtgever maakten we een puzzelplaat. Je kent ze wel uit die kinderzoekboeken. Een plaat met heel veel tafereeltjes in een losse cartoonstijl. En wat gebeurde er tijdens het maken van de plaat? Het bleek veel makkelijker om over de toekomstvisie te praten en er concrete uitwerkingen aan te koppelen. Ideeën gingen stromen en projectgroepleden legden allerlei verbanden tussen projecten.
 
Waarom? We kwamen met z’n allen los van de gedachte dat we alles precies moesten omschrijven met de juiste bewoordingen en beleidstermen, rekeninghoudend met alle gevoeligheden. Het werd immers een tekening, een schets. Een plaatje dat emoties en associaties mag oproepen, want je gaat er met elkaar over in gesprek. Met een gemeenteraad bijvoorbeeld, maar het kan natuurlijk ook met andere (doel)groepen.
 
Veel krachtiger dan zijn ingewikkelde ‘broertje’ Analyseer-Denk-Verander bleek onze Zie-Voel-Verander-aanpak, in de vorm van de puzzelplaat, mensen in beweging te krijgen. Denk daar nog maar eens aan als je een moeilijk probleem krijgt voorgeschoteld. Ik ga dat in ieder geval wel doen.

Deel dit bericht