De walvis als bondgenoot van onze kleinkinderen

4 februari 2016

Met de klimaattop in Parijs over CO2 nog vers in het geheugen, wil ik de aandacht vestigen op een andere, aankomende uitdaging: fosfor. Fosfor is een element dat in verschillende vormen voorkomt op aarde. De bekendste vorm is fosfaat.

Fosfaten worden steeds schaarser, er wordt veel verbruikt en er zijn slechts enkele plaatsen ter wereld waar ze in hoge concentraties worden aangetroffen: onder meer Marokko, Rusland en de VS. De bronnen/mijnen zijn al behoorlijk gedolven, en volgens de voorspellingen van de VN zijn ze over zo'n 130 jaar (!) uitgeput. Dat lijkt lang, maar daar zijn we zo.

Dat is zorgwekkend, want fosfor is cruciaal voor het leven. Het is onder andere onderdeel van ons DNA, onze botten en van celwanden van planten en bomen. Kortom, zonder fosfor geen leven. Gaan we dus op de huidige manier door, dan zadelen wij onze (achter)kleinkinderen met een levensbedreigend probleem op. 

We moeten zuiniger en slimmer met fosfaten omspringen. Datgene wat nog beschikbaar is, moeten we blijven hergebruiken; na gebruik als bemesting, zorgen dat het ook weer terugkomt op de akker. Oftewel het sluiten van de mineralenkringloop. Ook kijken we naar mogelijkheden om ‘kwijtgeraakt’ fosfor terug te winnen. Een uitdaging met kansen... U moet weten dat veel van het fosfor dat in het verleden is gebruikt via het oppervlaktewater naar de zeeën en oceanen is uitgespoeld. Het ligt op de diepe bodem min of meer onbereikbaar voor mens, plant en dier.

Uit recent onderzoek van de universiteit van Oxford blijkt dat de walvis zijn voedsel ophaalt uit diepe zeeën. In dat ‘diepe bodem’ voedsel zitten voedingsstoffen zoals fosfor. Vervolgens doet de walvis zijn behoeften in ondiepe wateren. De ondiepe delen van de oceaan worden dus bemest door de walvissen. Stel je nu voor dat we op die ondiepe zeebodem, verrijkt met walvismest, zeewieren kweken. De zeewieren oogsten we vervolgens en brengen we aan land waar we de fosfor weer beschikbaar kunnen maken en hergebruiken in een mineralenkringloop op land.

Is dit de route voor de toekomst? Via de walvis, walvismest en zeewier brengen we het kwijtgeraakte fosfor weer in onze kringlopen. Ik zie het wel voor mij.

Het zorgwekkende is dat uit hetzelfde onderzoek blijkt dat het transport van voedingsstoffen nog maar 5% is van wat het was, als gevolg van de … walvisjacht.

Ik vond de walvisjacht altijd al onnodig. Maar met dit gegeven in het achterhoofd, is de urgentie tot stoppen alleen maar groter. De aanleiding is veel grootser en impactvoller dan milieuactivisten mij ooit hebben laten inzien.

De walvis is een essentiële schakel in het terugwinnen van mineralen die de mensen in de oceanen hebben laten stromen. En specifiek voor fosfor zijn de walvissen een hele belangrijke bondgenoot om te zorgen dat onze (achter-) kleinkinderen over 130 jaar ook nog kunnen leven.

Door: Willem Kemmers
Willem Kemmers is eigenaar van Innoventuri, een bedrijf dat ondernemers en organisaties ondersteunt in het realiseren van duurzame innovaties op weg naar de circulaire en BioBased economy.

Deel dit bericht